Stosunki pomiędzy państwami w przededniu wojny

-Myślisz pan, że on [cesarz Franciszek Józef - WS.] to tak zostawi? To go mało znasz. Już on pokaże Turkom, gdzie pieprz rośnie. Zabiliście mi stryjaszka, no to ja was łubudu w pysk. Jatki będą jak nic. Serbja i Rosja przyłączą się do nas. Wojna murowana. (...) Możliwe, (...) że w razie wojny z Turcją napadną nas Niemcy, Niemcy z Turcją trzymają sztamę. To potwory. Takich ze świeczką próżno szukać na świecie. Ale my się możemy sprzymierzyć z Francją, która po siedemdziesiątym pierwszym drze ze Szwabami koty. I dobra nasza. Będzie wojna, to panu mówię ja i chyba nie muszę nic więcej dodawać.

J. Haszek, Przygody dobrego wojaka Szwejka,
tłum. J. Waczków

W poniższej tabelce zawarto wzajemne stosunki największych państw - przyszłych uczestników wojny (w wierszach: kto, w kolumnach: wobec kogo).

	Niemcy	Francja	Austro-Węgry	Rosja	Serbja	Wielka Brytanja	Włochy	Turcja
Niemcy	-	1. Chęć upokorzenia Francji, obawa przed wzrostem jej znaczenia na Świecie. 2. Chęć zdobycia przez Niemcy części kolonij francuskich	1. Sojusz przeciw Rosji. 2. Obawa o wzrost znaczenia Słowian na Bałkanach	1. "Pakt trzech cesarzy" - wspólne stanowisko wobec Polaków 2. Brak zgody na rosnące wpływy Rosji na Bałkanach	1. Niechęć do Słowian Bałkańskich	1. Dążenia do zwiększenia posiadłości kolonjalnych Niemiec są źle widziane przez Wielką Brytanję	1. Sojusz przeciw Francji	1. Duży udział kapitału niemieckiego w Turcji 2. Silna Turcja gwarantuje zagrożenie dla Rosji
Francja	1. Revanche - chęć odzyskania Alzacji i Lotaryngji 2. Niemieckie dążenia do "nowego podziału świata" są zagrożeniem dla posiadłości kolonjalnych Francji	-	1. Brak istotnych punktów spornych i wspólnych celów	1. Sojusz przeciw Niemcom	1. Brak istotnych punktów spornych i wspólnych celów	1. Podział wpływów w Afryce - entente cordiale	1. Zgoda Włochów na aneksję Maroko	1. Turcja zagrożeniem dla Rosji
Austro-Węgry	1. Sojusz przeciw Rosji	1. Brak punktów spornych i wspólnych celów	-	1. Pomoc Rosjan podczas tłumienia powstania na Węgrzech (1848) 2. Konflikt interesów na Bałkanach.	1. Silna Serbja zagrożeniem buntów Słowian w Austro-Węgrzech 2. Serbja utrudnia ekspansję na południe	1. Brak punktów spornych i wspólnych celów	1. Sojusz (Trójprzymierze 2. Dążenia Włoch do oderwania włoskojęzycznych ziem od Austrji	1. Wspólny cel osłabienia Słowian Bałkańskich 2. Silna Turcja uniemożliwia dostęp Rosji do Morza Śródziemnego i tym samym do Słowian Bałkańskich
Rosja	1. "Pakt trzech cesarzy" - wspólne stanowisko wobec Polaków	1. Sojusz przeciw Niemcom 2. Pożyczki francuskie dla Rosji	1. "Pakt trzech cesarzy" - wspólne stanowisko wobec Polaków 2. Silne Austro-Węgry zagrożeniem dla wpływów rosyjskich na Bałkanach	-	1. Zwasalizowana Serbja zwiększa wpływy rosyjskie na Bałkanach	1. Podział wpływów w Azji	1. Silne Włochy utrudniają Austrji walkę ze Słowianami Bałkańskimi, wiążąc część sił	1. Konflikt o Cieśniny 2. Chęć zdobycia Konstantynopola i odbudowania stolicy wschodniego chrześcijaństwa 3. Punkty sporne na Kaukazie 4. Silna Turcja zagrożeniem dla wpływów rosyjskich na Bałkanach
Serbja	1. Popieranie przez Niemcy antysłowiańskiej polityki Austro-Węgier	1. Brak istotnych kwestyj spornych i wspólnych celów	1. Dążenia Serbji do włączenia do siebie Słowian z terytorjum Austro-Węgier	1. Rosja protektorem Serbji	-	1. Brak istotnych kwestyj spornych i wspólnych celów	1. Wspólne dążenia obu państw do osłabienia Austro-Węgier 2. Obawa o wzrost znaczenia Włoch na Bałkanach (próby opanowania Słowenji i Chorwacji)	1. Chęć zagarnięcia bałkańskich części Turcji - zwycięstwo w I wojnie bałkańskiej.
Wielka Brytanja	1. Duża konkurencja niemieckich towarów na świecie 2. Dążenia do "nowego podziału świata" zagrożeniem dla kolonjalnych interesów Wielkiej Brytanji 3. Rozbudowa niemieckiej floty uznana za próby uzyskania przez Niemcy dominacji na morzu	1. Podział wpływów w Afryce - entente cordiale	1. Austro-Węgry osłabiają wpływy Rosji na Bałkanach i tym samym uniemożliwiają jej dostęp do Morza Śródziemnego, co chroni interesy Wielkiej Brytanji w tym obszarze.	1. Podział wpływów w Azji 2. Obawa Wielkiej Brytanji o dostęp dla Rosji do Morza Śródziemnego, co mogłoby być zagrożeniem dla morskiej drogi do Indyj i Australji	1. Wzrost znaczenia i siły Serbji zwiększa wpływy rosyjskie na Bałkanach	-	.	1. Silna Turcja uniemożliwi Rosji dostęp do Morza Śródziemnego 2. Turcja stanowi zagrożenie dla Kanału Sueskiego i tym samym dla morskiej drogi do Indyj i Australji
Włochy	1. Wspólna polityka przeciw Francji (Trójprzymierze) 2. Niemcy nie zgadzają się na przejęcie przez Włochy włoskojęzycznych części Austro-Węgier	1. Początkowo konflikt o podział Afryki, zażegnany i zakończony porozumieniem 2. Francuskie pożyczki dla Włoch	1. Sojusz (Trójprzymierze*) 2. Dążenia do "wyzwolenia" włoskojęzycznych części Austro-Węgier	1. Wspólny przeciwnik - Austro-Węgry	1. Wspólny przeciwnik - Austro-Węgry	1. Obawa (i podziw) przed morską potęgą Wielkiej Brytanji	-	1. Dążenia do nabytków kosztem Turcji w Afryce i na Bliskim Wschodzie (Dodekanez)
Turcja	1. Pomoc gospodarcza i militarna Niemiec dla Turcji (kapitał, doradcy wojskowi)	1. Brak istotnych punktów spornych i wspólnych celów	1. Wspólne dążenia do wyelimnowania Serbji i innych państw bałkańskich	1. Dążenia Rosji do przejęcia Cieśnin i Konstantynopola 2. Punkty sporne na Kaukazie	1. Chęć ponownego władania Serbją (lub przynajmniej Macedonią)	1. Rosnące wpływy Wielkiej Brytanji w Persji mogą być zagrożeniem dla Turcji	1. Przegrana wojna w 1911	-