Rok 1914

Inne fronty (wrzesień - grudzień)

Japońska artyleria ostrzeliwuje niemiecką kolonię Tsing-Tao.

Po zawarciu 2 sierpnia 1914 r. sojuszu niemiecko-tureckiego niemieckie okręty: krążownik Breslau (u góry) i pancernik Goeben przeszły (po brawurowej ucieczce do Konstantynopola przed brytyjską flotą) na stronę turecką jako (odpowiednio) Midilli i Sultan Selim Jawuz myląc aljanckie wywiady. Te dwa okręty ostrzeliwując 29 października Sewastopol i Odessę rozpoczęły wojnę Turcji z Rosją. Jednym z oficerów na Breslau był Karl Dönitz, późniejszy dowódca Kriegsmarine.

We wrześniu w Południowej Afryce wybuchło powstanie proniemieckie, wywołane przez dawnych uczestników Wojny Burskiej (1899-1902). Choć nie przyniosło wielkich sukcesów, Brytyjczycy musieli powstrzymać się do lutego 1915 r. z atakiem na Niemiecką Afrykę Południowo-Zachodnią, aż powstanie zostało stłumione.

29 października Turcja włączyła się do wojny po stronie Niemiec, chcąc odzyskać straty poniesione w latach 1912-13. Jej okręty wspólnie z niemieckimi zaczęły ostrzeliwać rosyjskie pozycje nad Morzem Czarnym.

3 listopada Wielka Brytanja wypowiedziała (wspólnie z Francją) wojnę Turcji i zajęła Cypr, brytyjskie wojska z Indyj wkroczyły do Basry (21 listopada) nad Zatoką Perską. Był to ważny strategicznie krok, bo zapewniał Brytyjczykom dostęp do pól naftowych tamtego obszaru. 2 listopada Rosja wypowiedziała wojnę Turcji. Turcy ogłosili islamską "świętą wojnę" (jihad) przeciw krajom Ententy, licząc na poparcie całego świata arabskiego. Mimo obaw Wielkiej Brytanji i Francji, które miały liczne islamskie terytorja zależne, apel ten nie spotkał się z szerszym odzewem muzułmanów.

7 listopada Japończycy zajęli niemiecką kolonję w Tsing-tao, z niewielką pomocą aljanckich okrętów.

We wrześniu Australijczycy dokonali inwazji na niemieckie posiadłości na Nowej Gwinei (Neu Pommern - "Nowe Pomorze"); kolonja poddała się po kilku tygodniach.

W październiku wojska japońskie zajęły niemieckie wyspy Mariany, Karoliny oraz archipelag Marshalla. Wyspy stały się bezbronne, gdy rejon Pacyfiku opuściła flota adm. von Spee .

Znacznie lepiej trzymały się niemieckie wojska w Afryce Wschodniej. Dowodzone przez znakomitego żołnierza Paula von Lettow-Vorbecka miejscowe wojska askari rozbiły w listopadzie wojska inwazyjne z Indyj (więcej o walkach lettowa - zob. Niemiecka Afryka Wschodnia w 1914 r.).

Gneisenau (zdj. u góry), Scharnhorst (zdj. w środku) i inne okręty pod dowództwem wiceadmirała hr. von Spee spotkały się z brytyjskimi 1.XI.1914 r. w Bitwie pod Coronel. Niemiecka flota zatopiła ścigającą ją brytyjską bez straty statku. Jednak miesiąc później (8.XII) Admirał Sir Doveton Sturdee (m.in. HMS Invicible, zdj. na dole), w Bitwie pod Falklandami, zatopił po kolei 4 z pięciu niemieckich statków. Był to koniec niemieckiej floty oceanicznej.

Sukcesy odnosiły także łodzie podwodne - U-booty. 22.IX. jeden okręt zatopił 3 brytyjskie krążowniki. Atakowano także statki handlowe, planując osłabienie w ten sposób dostaw z Ameryki dla Wielkiej Brytanji. 20.X. U-Boot zatopił brytyjski parowiec Glitra (zezwolono na opuszczenie statku przez załogę przed zniszczeniem go). Ten rodzaj wojny zyskał w Niemczech duże uznanie i uwierzono, że można w ten sposób zmusić szybko Anglię do zawarcia pokoju.

Także flota nawodna rozpoczęła działania ostrzeliwując brytyjskie miasta. Dalekomorska wyprawa adm. von Spee działała początkowo na Pacyfiku, ale wkrótce okazała się bardziej potrzebna na innych morzach. Jeden z okrętów, Emden, pozostał na Oceanie Indyjskim, siejąc popłoch na tym akwenie. Wziął do niewoli 25 statków handlowych oraz blokował przesyłanie wojsk ANZAC do Europy. 22.IX. zbombardował Madras. 9.XI. został jednak zatopiony przez australijski krążownik Sydney niedaleko wyspy Keeling, gdzie marynarze z Emdena przeprowadzali działania dywersyjne, mające zniszczyć łączność między Australją, Afryką i Indjami. Część załogi, która miała zniszczyć stację kablową na wyspie, zdołała wykonać misję i po zniszczeniu Emdena zbiec i przez Środkowy Wschód przedostała się do sojuszniczej Turcji, skąd trafiła do ojczyzny.

Pozostałe okręty admirała von Spee planowały przedostanie się na Atlantyk przez cieśninę Drake'a (przyl. Horn). 1.XI. u wybrzeży Chile (przyl. Coronel) napotkały na flotę brytyjską pod dowództwem Sir Christophera Craddocka (nb. on i von Spee bardzo się przyjaźnili), której zadaniem było wyłącznie zatopienie Niemców. Zwycięstwo von Spee'go zaskoczyło świat, gdyż 2 duże okręty brytyjskie zostały zatopione (sam Craddock zginął), zaś Niemcy nie stracili nawet statku. Z pola bitwy zdołał uratować się krążownik HMS Glasgow).

Po tym zwycięstwie von Spee postanowił "po drodze" zająć Port Stanley na Falklandach. Tu jednak spotkała go przykra niespodzianka, gdyż Brytyjczycy uznali pomszczenie klęski Craddocka za punkt honoru i zmobilizowali do "polowania" znacznie większe siły. Okręty niemieckie okazały się zbyt słabe. Brytyjczycy mieli działa o większej nośności i mogli trzymać przeciwnika w bezpiecznej odległości. Z 5 niemieckich statków ocalał jeden (Dresden).

Flota brytyjska zaczęła blokadę Niemiec, dzięki czemu neutralne państwa nie mogły handlować z Państwami Centralnymi - statki płynące do niemieckich portów były zawracane. Blokada była bardzo skuteczna i trwała do końca wojny.

17 grudnia Brytyjczycy zajęli turecką część Egiptu.