Rok 1914

Front wschodni (7 sierpnia - 29 sierpnia)

Wojska austrjackie, nie zmuszone do prowadzenia wojny z Francją, skierowały się przeciwko Rosji i Serbji. 10 sierpnia wojska austrjackie wkroczyły do Polski. Jednak do 12 sierpnia Francja i Wielka Brytanja wypowiedziały Austro-Węgrom wojnę. 12 sierpnia wojska austrjackie wkroczyły pierwszy raz do Serbji, jednak szybko zostały wyparte przez liczniejszą armję serbską. Sztab austrjacki nie przewidział bowiem oporu Serbów (zwycięskie dla nich bitwy pod górą Cer 15-20 sierpnia oraz Šabac 21-24 sierpnia) i zlekceważył przeciwnika.

Plan Rosjan.

Bitwa pod Tannenbergiem (szare pole oznacza obszar zajęty przez Rosjan).

Rosyjscy jeńcy i sprzęt po przegranej bitwie pod Tannenbergiem

Tymczasem na drugim froncie dwie armje rosyjskie - 1 (Wileńska) gen. P. Rennenkampfa oraz 2 (Warszawska) gen. Samsonowa wkroczyły do Prus Wschodnich (7 sierpnia) i zaatakowały słabszą 8 Niemiecką Armję (marsz. Prittwitz und Graffon). Rennenkampf zaatakował od wschodu, a Samsonow uderzył z południa grożąc otoczeniem. Prittwitz zdecydował się na odwrót aż do linji Wisły. Spotkało się to z niezadowoleniem Sztabu i 22 sierpnia Prittwitz został zastąpiony przez P. von Hindenburga (jego szefem sztabu został gen. E. von Ludendorff).

Ta akcja Rosjan była zupełnie nieprzygotowana. Choć kraj zarządził mobilizację jako pierwszy od początku kryzysu, wojska ciągle nie były przygotowane do walk. Akcję w Prusach Wschodnich przeprowadzono na rozpaczliwe prośby Francuzów, których armje znajdowały się w beznadziejnej sytuacji.

20 sierpnia Austrjacy rozpoczęli ofensywę w Polsce (rejon Kraków-Częstochowa), jednak została ona odparta przez Rosjan. Wspólne ataki Niemców (w kierunku Warszawy) oraz Austrjaków (w kierunku od Przemyśla) nie przyniosły spodziewanych sukcesów.

25 sierpnia Rosjanie dotarli do Królewca, ale Niemcom udało się przechwycić ich wiadomość, że Rennenkampf ma się wstrzymać z dalszymi atakami. Niemcy zwietrzyli swoją szansę i już od kilku dni opracowali plan kontrataku, który teraz nabrał ogromnej szansy sukcesu. Atak przygotował płk Max Hoffmann, oficer sztabowy Prittwitza. 22.VIII dowódctwo nad armjami przejęli generałowie Hindenburg i jego Szef Sztabu, Ludendorff. To im przypisano autorstwo późniejszego sukcesu, niemniej jednak właściwym autorem planu był płk Hoffmann.

Wiadomość o zatrzymaniu się Rennenkampfa pod Królewcem sprawiła, że Ludendorff zdecydował się użyć wszystkich wojsk przeciw Samsonowowi (Hoffmann planował większość). Dodatkowo, Hoffmann wiedział, że obaj dowódcy rosyjscy nie lubią się i Rennenkampf będzie zwlekał z pomocą dla Samsonowa.

Mimo słabszych sił Niemiec (później z frontu zachodniego dotarły z pomocą jeszcze dwie armje niemieckie, ale zbyt późno, aby wziąć udział w walce, a na pewno we Francji przydałyby się bardziej), wywołane zaskoczenie doprowadziło do otoczenia Samsonowa. Brak łączności pomiędzy Rosjanami uniemożliwił Rennenkampfowi przyjście z odsieczą. Bitwa odbyła się 26-29 sierpnia pod Tannenbergiem (dziś Stębark) i stała się katastrofalną klęską Rosjan. 120 tysięcy Rosjan dostało się do niewoli (cała armja liczyła ok. 150.000 żołnierzy), a Niemcy stracili 20 tys. żołnierzy. Samsonow popełnił samobójstwo.

W rzeczywistości, bitwa odbyła się kilka kilometrów dalej od Tannenberga, ale Niemcy nadali jej taką nazwę jako symbol odwetu za bitwę pod Grunwaldem w 1410 roku (w historiografii niemieckiej nosi ona nazwę bitwy pod Tannenbergiem, zaś Zakon Krzyżacki to "Zakon Niemiecki"). Brytyjczycy, aby nie osłabiać morale swojej ludności, utrzymywali klęskę Rosjan w tajemnicy przed swoim społeczeństwem.

Teraz Niemcy mogli zwrócić się przeciw Rennenkampfowi.

Ofensywa Austrjaków w Polsce nie była sukcesem. Rosjanie pokonali wroga w Bitwie nad Bugiem, co, jak wspomniano, zmusiło Niemców do pomocy sojusznikowi.