|
1980
–1989 döneminde ihracat ve ithalat değerlerinde oldukça hızlı gelişmeler
olmuştur. İhracat 1980 yılında 2,9 milyar dolar iken 1989 ‘da 11,6 milyar dolara
erişmiştir. Özellikle dönemin ilk yıllarında ihracattaki gelişme ithalattaki
gelişmeden daha hızlı olmuştur. İhracatın ithalatı karşılama oranı %37’den %81’e
ulaşmıştır. 1991-1998 döneminde ise ihracattaki ortalama artış %14 ‘ten ibaret
kalmıştır. Bu son dönemde ithalat daha hızlı artmaya devam ettiğinden dış
ticaret açığı büyümüştür.
1993
yılında dış ticaret açığının 14 milyar dolara ulaştığı ihracatın ithalatı
karşılama oranının (1980’den sonrası için ) en düşük düzeye indiği yıldır.
TL’nin aşırı değerlenmesi ve iç talepteki genişleme , nedeni olarak sayılabilir.
5 Nisan kararlarının açıklanması ile kriz tüm sektörleri etkisi altına almıştır.
1980-1998 döneminde dış ticaretteki gelişmelerin nedenleri ;
à1980’li
yılların başında ihracattaki gelişmede olumlu dış konjonktürün
varlığı.
àİhracatın
artmasında en önemli etken uygulanan mali teşvikler.
à1980’den
sonra dış ticaret rejiminde serbestleşme ve formalitelerin
azalması.
àİhracatın
gelişmesinde kurumlaşmanın da büyük etkisi olmuştur. (Eximbank ‘ın dış ticaret
finansmanında görevlendirilmesi ,
dış ticaret sermaye şirketlerinin kurulması)
1980’li
yıllara kadar ülkemizde ithalat hep kontrol altında tutulmuştur. 1980’den sonra
ithalat rejiminin giderek serbestleşmesi ithalatın büyümesinde etkili olmuştur.
Türkiye’nin hizmet ticaretinden elde ettiği döviz gelirlerinin büyümesi , kredi
şeklindeki yabancı sermaye girişinin artması ve petrol fiyatlarının yükselmemesi
hatta düşmesi Türkiye‘ye ithalatını
arttırma imkanı vermiştir.
Sonuç olarak 1980’li
yıllarda uygulanan serbest dış ticaret rejimi düşük değerlendirilmiş kur
politikası , ihracata uygulanan mali teşvikler ve orta doğu pazarlarından daha
büyük bir pay alma imkanı doğması ihracat ve ithalatta beklentilerinin üstünde
gelişmeler sağlamıştır.
NOT=Günümüzde dış ticaretin diğer
hesapları ve güncel bilgiler daha ayrıntılı olarak ele
alınacaktır.
Kaynak=Pamukkale Üniversitesi İktisat
Fakültesi İktisat bölümü
Türkiye Ekonomisi dersi ders notları
|
