1970’li yıllara girilirken dış ticaret bilançosu açıkları genişlemiştir. Dış kaynak girişleri beklenen ölçülerde gerçekleşmeyince Türkiye’de döviz darboğazı şeklinde ortaya çıkan bir ekonomik bunalımla karşı karşıya kalmıştır. Dış ticareti etkileyen miktar kısıtlamalarında değişiklik yapılmış iç fiyatlarda ayarlamalara gidilmiş, faiz ve ıskonto  oranları yükseltilmiştir.

1970’te uygulanmaya konan ekonomik önlemler paketi dört yılda olumlu sonuçlar verdi, dış ticaret açıkları küçüldü. Yurtdışında çalışan işçilerin gönderdikleri dövizlerin beklenilenin ötesinde artması sonucu cari işlemler bilançosu 1972 yılında sadece 8 milyon dolar bir açıkla kapanmıştır. 1973 yılında ise 454 milyon dolar fazla verdi. Türkiye 1970 devalüasyonundan sonra dış ödemelerde kısmi rahatlık kazandı. Bunda işçi dövizlerindeki artışın payı büyüktür. Bu dönemde işçi dövizleri 1 milyar doları aştı. Bu da zaten mal ihracat gelirlerinin %70-%95’ine  denk düşüyordu.

1970-1973 döneminde Türkiye’nin altın ve döviz rezervlerinde 1,8 milyar dolar artış gerçekleşti.1973-1979 yıllarında petrol fiyatlarının dört kat yükselmesiyle ithalat değerini 2 milyar dolardan  6 milyar dolara çıkmıştır.

TL’nin aşırı değerlenmesi ve dünyadaki durgunluk sonucu ihracat artışı çok düşük kaldı. İşçi dövizleri ise 1,5 milyar dolardan 1 milyar dolara indi. Sonuç olarak ödemeler bilançosu açıkları görülmedik boyutlara ulaştı. (1977’de 3,4 milyar dolar açık verdi.)

1972-1977 arasında kısa vadeli dış borçlar 190 milyon dolardan 6,6 milyar dolara yükseldi.(Dış borçlar 1970’te 1,9 milyar dolar, 1979 ‘da 16 milyar dolar olmuştur.)

Türkiye’ye uzun vadeli kredi açan ülke ve kuruluşların başında Batı Almanya ,Amerika ve Dünya bankası gelmektedir.Bu dönemde kamu harcamalarında  büyük artışlara rağmen kamu gelirlerinin daha düşük oranlarda artması bütçe açıklarını büyütmüştür.   

Kaynak=Pamukkale Üniversitesi İktisat Fakültesi 

İktisat bölümü Türkiye Ekonomisi dersi ders notları